English

Kanunen kabul edilmeyen giderler

Vergi mükelleflerinin yaptığı giderlerden bir kısmı işle ilgili olmadığı gerekçesiyle GİDER OLARAK KABUL EDİLMEYEREK, SAFİ KAZANCIN TESPİTİNDE İNDİRİLEMEMEKTEDİR.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 40 ve 41. maddelerinde kabul edilen ve kabul edilmeyen giderler aşağıda belirtilmiştir. Ancak buna rağmen bazı giderlerin kabul edilip edilmemesinde ayrı fikirler, ihtilaflar ortaya çıkmaktadır. Son aylarda bu giderlerin ne olduğu ile ilgili soruların artması ve Maliye inceleme elemanlarının bazı giderleri kabul etmemeleri sonucu vergi ile ceza kesmeleri sebebiyle bu konuyu hatırlatmak istedim.

TEMEL İLKE, GİDER İŞLE İLGİLİ İSE KABUL EDİLMEKTEDİR.

 Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. maddesinde safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilmiştir.

1. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler; (İhracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hâsılatın binde beşini aşmamak şartıyla yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilirler.)

2. Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (Bu primlerin ve aidatın istirdat edilmemek üzere Türkiye’de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla), 27’nci maddede yazılı giyim giderleri;

3. İşle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar;

4. İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süreye maksur olmak şartıyla);

5. Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri;

6. İşletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar;

7. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar.

8. İşverenlerce, Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalara ödenen aidatlar (şu kadar ki; ödenen aidatın bir aylık tutarı, işyerinde işçilere ödenen çıplak ücretin bir günlük toplamını aşamaz).

9. İşverenler tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları. (Gerek işverenler gerekse ücretliler tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen ve vergi matrahının tespitinde dikkate alınan katkı paylarının toplamı bu Kanunun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde belirlenen oran ve haddi aşamaz.)

10. Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli;

Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. maddesinde de GİDER KABUL EDİLMEYEN ÖDEMELER sıralanmıştır.

1. Teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair değerler (Aynen alınan değerler emsal bedeli ile değerlenerek teşebbüs sahibinin çektiklerine ilave olunur.)

2. Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine, küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar;

3. Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler;

4. Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler;

5. Bu fıkranın 1 ilâ 4 numaralı bentlerinde yazılı olan işlemler hariç olmak üzere, teşebbüs sahibinin, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyatlar üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunması halinde, emsallere uygun bedel veya fiyatlar ile teşebbüs sahibince uygulanmış bedel veya fiyat arasındaki işletme aleyhine oluşan farklar işletmeden çekilmiş sayılır. Teşebbüs sahibinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy ve kayın hısımları ile doğrudan veya dolaylı ortağı bulunduğu şirketler, bu şirketlerin ortakları, bu şirketlerin idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından kontrolü altında bulunan diğer şirketler ilişkili kişi sayılır.

Bu bent uygulamasında, imalat ve inşaat, kiralama ve kiraya verme, ödünç para alınması veya verilmesi, ücret, ikramiye ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler, her hâl ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.

İşletmeden çekilmiş sayılan farklar, ilişkili kişi tarafından beyan edilmiş gelir veya kurumlar vergisi matrahının hesabında dikkate alınmış ise ilişkili kişinin vergilendirme işlemleri buna göre düzeltilir. İlişkili kişiler ve bu kişilerle yapılan işlemler hakkında bu maddede yer almayan hususlar bakımından, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesi hükmü uygulanır.

6. Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar (Akitlerde ceza şartı olarak derpiş edilen tazminatlar, cezai mahiyette tazminat sayılmaz.)

7. Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklâm giderlerinin %0 (sıfır)’ı (Bakanlar Kurulu, bu oranı % 100’e kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye yetkilidir).

8. Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları;

9. Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat giderleri;

Yukarıdaki listelerde açıkça yer almayan ancak Maliye’nin özelgeleriyle ve genel tebliğleriyle bazı giderlerin safi kazanç tespit edilirken indirimi kabul edilmemektedir. İŞLE İLGİSİ OLMADIĞI BELİRTİLEN VE KANUNEN KABUL EDİLMEYEN BAZI GİDERLERİN NELER OLDUĞUNU ÜYELERİMİZE HATIRLATMAK İSTEDİM.

  • Motorlu taşıtlar vergisi kanununa göre otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları, yat kotra ve her türlü motorlu özel tekneler, uçak ve helikopterlere ait motorlu taşıtlar vergisi,
  • Cep telefonları ve sabit telefonlara ait özel iletişim vergileri,
  • Resmi dairelere ödenen cezalar, trafik cezaları, vergi cezaları, gecikme zammı ve faizler,
  • Alınan çekler ve senetsiz alacaklar için hesaplanan ve gider yazılan reeskont giderleri,
  • Çalışan personeller için hesaplanıp gider yazılan kıdem tazminatı karşılık giderleri,
  • Tahakkuk esasına aykırı olarak bu döneme dahil edilmiş belgeye dayandırılmayan giderler,
  • Dönemsellik ilkesine aykırı olarak bu döneme dahil edilmiş, belgeye dayandırılmayan tahakkuk ettirilen giderler,
  • Götürü ihracat uygulaması kapsamında ihracat bedelinin binde 5’ini aşan yurtdışında yapılan ve belgesi alınamayan giderler,
  • Dönem içinde gider yazılan bağış ve yardımların tamamı ( Mali karın oluşması halinde kurum kazancının % 5’ini aşmamak üzere, kamuya yararlı dernek ve vergi muafiyeti tanınan vakıflara yapılan bağışlar indirim konusu yapılır. Eğitim ve sağlık kurumlarına yapılan bağışların tamamı indirim konusu yapılabilir.)
  • Şirket personeline veya ortaklarına vefat, doğum gibi durumlarda gönderilen çiçek bedelleri, baş sağlığı ilan bedelleri (tutarlar KDV dahil olarak dikkate alınmalıdır)
  • Vergi Usul Kanunu hükümlerine uygun olmayan gider yazılan karşılık giderleri (stok değer düşük karşılığı, menkul kıymet değer düşüklüğü karşılığı, zamanında ve koşullara uygun ayrılmayan şüpheli alacak karşılığı gibi)
  • Ödenmemiş SGK primleri ve işsizlik sigortası primleri (Aralık ayı haricinde ilgili yıl içinde ödenmeyen primler tutarları.) Kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınan SGK primleri ödendikleri yılda gider olarak dikkate alınabilir.
  • Amortisman oranları, V.U.K 333, 339, 365 ve 389 nolu tebliğlerdeki faydalı ömür sürelerine aykırı olarak uzatılmasından kaynaklanan ve bu dönem gider yazılan amortismanlar, amortisman süresinin kısaltılmasından dolayı fazladan ayrılan amortismanlar,
  • Şirket yetkililerinin suçlarından dolayı ödenen tazminatlar,
  • İşle ilgili olmayan (mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden) ödenen tazminatlar, ziyan ve zararlar,
  • İşletmenin esas faaliyetiyle ilgili olmayan, kiralama yoluyla edinilen veya işletme aktifinde kayıtlı yat, kotra, tekne, uçak ve helikopter gibi taşıtların giderleri ile amortismanları,
  • Verilen bahşişler,
  • Geçmiş yıla ait belgeli veya belgesiz giderler,
  • Şirket personeli için sportif tesislere ödenen giderler,
  • Yasal zorunluluktan kaynaklanmayan, şirket tarafından kurulan futbol, basketbol v.b takımın kuruluş ve idamesi için yapılan giderler, (reklam giderleri hariç)
  • Şirketin ortakları adına ödenen bağ-kur, bireysel emeklilik veya sağlık sigortası ödemeleri,
  • Şirket personeli veya ortaklarına ilişkin ödenen kamp yeri, turistik amaçlı otel harcamaları,
  • Şirketin faaliyeti gereği olmayan idarecilerin özel isteği ile üye olunan derneklere yapılan ödemeler
  • Kasa, banka, stok mevcutlarına ilişkin yapılan sayım ve mutabakatlarda ortaya çıkan noksanlıkların gider yazılan kısmı,
  • İşletmeden çalınan veya zarara uğratılan ve sigorta şirketince karşılanmayan stok ve iktisadi kıymetlerin gider yazılan KDV dahil tutarları,
  • Takdir komisyonunca takdir edilmeyen ve emsal bedellerine göre değeri düşen iktisadi kıymetler ve emtia ve mamullerin bedelleri,
  • Emtialarda oluşan zarar nedeniyle sigorta şirketinden zararın tamamının alınmayarak gider yazılan zarar tutarları,
  • Örtülü sermaye oluşması durumunda örtülü sermaye üzerinden hesaplanan faiz ve kur farkı giderleri,

Derlediğimiz giderler yukarıda belirtilmiş olup, işlerin özelliklerine göre az rastlanan başka bazı giderlerinde olması mümkündür.

Dikkatinizi çekmek istedim.

Şerif ARI

Yeminli Mali Müşavir