English

Bazı alacakların yeniden yapılanması

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Torba Yasa) 25.02.2011 tarihli mükerrer resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bir çok kanunda değişiklik yapan bu yeni kanunun çok sayıda vergi mükellefini ilgilendiren borç ve ticari defterini konu alan hükümleri özetle şöyledir.

Kanun ile ödeme kolaylığı sağlanmak suretiyle tahsili amaçlanan alacaklar şunlardır.

 – Vergiler ve vergi cezaları,

 – Gümrük vergileri ve idari para cezaları,

 – Sosyal güvenlik primleri (SSK, Bağ-Kur) ve idari para cezaları,

 – TEDAŞ’ ın elektrik alacakları,

 – OSB’ nin elektrik, su doğalgaz alacakları ile yönetim aidatları alacağı,

 – İl özel idarelerinin çeşitli harç ve katılma payı gibi bazı alacakları,

 – Belediyelerin (emlak vergisi, çevre temizlik, ilan ve reklam vergisi gibi) vergi alacakları, tarifeden doğan ücret ve su alacakları,

 – TOBB ve bağlı odalarının oda aidatı alacakları,

 – YURT- KUR’ un öğrenim kredisi alacakları,

 – TRT’ nin elektrik payı ve bandrol ücretlerinden kaynaklı alacakları,

 – KOSGEB’ in desteklerden kaynaklanan alacakları,

 – Ecrimisiller, KKDF, destekleme ve fiyat istikrar fonu (DFİF) alacakları,

 – Trafik para cezası, askerlik para cezaları, nüfus para cezaları vs.

 Kanun ile kesinleşmiş borçlar yeniden yapılandırılmakta, gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası yerine TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın ödenmesi gerekmektedir.

 1-) KESİNLEŞMİŞ ALACAKLAR;

Maliye Bakanlığı ve Gümrük Müsteşarlığınca takip ve tahsil edilen vergiler ve idari para cezaları,  İl Özel İdarelerine ait çeşitli harç ve katılma payı gibi bazı alacakları,  Belediyelerin ve Büyükşehir Belediyelerinin vergi, tarifenden doğan ücret ve su alacakları, TEDAŞ’ ın elektrik alacakları, YURT-KUR’ un öğrenim kredisi alacakları, TRT’ nin elektrik payı ve bandrol ücretlerinden kaynaklanan alacakları, KOSGEB’ in desteklerden kaynaklanan alacakları, TOBB’ un ve bağlı odalarının oda aidatı alacakları, OSB’ nin elektrik, su, doğalgaz alacakları ile yönetim aidatları alacaklarından 31.12.2010  tarihinden önce (bu tarih dahil) vadesi geldiği halde ödenmemiş olan ya da ödeme süresi henüz geçmemiş olanların, ödenmemiş kısmının tamamı ile bunlara bağlı faiz, gecikme faizi gibi fer’i amme alacakları yerine, bu kanunun yayımlandığı tarihe kadar TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın kanunda belirtilen süre ve şekilde tamamen ödenmesi halinde vergilere/gümrük vergilerine bağlı faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer’i amme alacakları ve asla bağlı olarak kesilen vergi cezaları/idari para cezaları ile bu cezalara bağlı gecikme zamlarının tamamının tahsilinden vazgeçiliyor.

2-) KESİNLEŞMEMİŞ VEYA DAVA SAFHASINDA BULUNAN AMME ALACAKLARI;

Bu Kanunun yayımlandığı tarih itibariyla ilk derece yargı mercileri nezdinde dava açılmış ya da dava açma süresi henüz geçmemiş olan ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış vergi tarhiyatları ile gümrük vergilerine ilişkin tahakkuklarda; vergilerin/gümrük vergilerinin % 50’si ile bunlara bağlı faiz, gecikme faizi ve gecikme zammı yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın; bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde tamamen ödenmesi şartıyla vergilerin/gümrük vergilerinin % 50’si ile bunlara bağlı faiz, gecikme faizi, gecikme zammı ve asla bağlı olarak kesilen vergi cezaları/idari para cezaları ile bu cezalara bağlı gecikme zamlarının tamamının tahsilinden vazgeçiliyor. 

3-) İNCELEME VE TARHİYAT SAFHASINDA BULUNAN VERGİLER; 

Bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak, bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce başlanıldığı halde, bu tarihe kadar tamamlanamamış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarh ve tahakkuk işlemlerine bu Kanunun matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla devam edilecektir. Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra tarh edilen vergilerin % 50’si ile bunlara bağlı gecikme faizi yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın ödenmesi halinde gecikme faizinin ve vergi aslına bağlı cezaların tamamının tahsilinden vazgeçilecektir. 

4-) PİŞMANLIKLA YADA KENDİLİĞİNDEN BEYAN;

Bu kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar beyan dışı bırakılan matrahların, Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesi gereğince pişmanlıkla beyan edilmesi halinde tahakkuk ettirilen vergilerin tamamı ile bu kanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın ödenmesi halinde pişmanlık zammı ve vergi cezalarının tahsilinden vazgeçilecektir.  Bu uygulama, hiç mükellef olmayanların yukarıdaki işlemleri ile ilgili belediyelere emlak vergisi bildiriminde bulunulmadığı veya noksan bildirimde bulunulduğu durumlar içinde geçerlidir.  

5-) GELİR VE KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAH ARTIRIMI; 

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri vermiş oldukları yıllık beyannamelerinde vergiye esas alınan matrahlarını, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar, 2006 takvim yılı için % 30, 2007 takvim yılı için % 25, 2008 takvim yılı için % 20, 2009 takvim yılı için % 15 oranlarından az olmamak üzere artırdıkları takdirde, kendileri hakkında artırımda bulunulan yıllar için yıllık gelir ve kurumlar vergisi incelemesine tabi tutulmayacak ve bu yıllara ilişkin olarak bu vergi türleri için daha sonra başka bir tarhiyat yapılmayacaktır.  

Gelir Vergisi mükelleflerinin artırdıkları matrahlar,

İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellef için; 2006 yılı için 6.370, 2007 yılı için 6.880, 2008 yılı için 7.480, 2009 yılı için 8.150  liradan,

Bilanço esasına göre defter tutan  mükellefler ile serbest meslek erbabı için  ise 2006 yılı için 9.550, 2007 yılı için 10.320, 2008 yılı için 11.220, 2009 yılı için 12.230 liradan az olamayacaktır.

Kurumlar Vergisi mükelleflerinin artırdıkları matrahlar,

2006 takvim yılı için 19.110 liradan, 2007 takvim yılı için 20.650 liradan, 2008 takvim yılı için 22.440 liradan, 2009 takvim yılı için 24.460 liradan az olmaması gerekiyor.

Artırılan matrahlar üzerinden ödenecek verginin oranı %20’ dir. Matrah artırımında bulunulan yıla ait yıllık beyannamelerin kanuni süresi içinde verilmiş, tahakkuk eden vergilerinde süresinde ödenmiş olması halinde %15 oran uygulanması gerekiyor.

6-) KATMA DEĞER VERGİSİNDE MATRAH ARTIRIMI;

Katma değer vergisi mükelleflerinin, her bir vergilendirme dönemine ilişkin olarak verdikleri beyannamelerindeki hesaplanan katma değer vergisinin yıllık toplamı üzerinden 2006 yılı için % 3, 2007 yılı için % 2,5, 2008 yılı için % 2 ve 2009 yılı için % 1,5 oranına göre belirlenecek katma değer vergisini, vergi artırımı olarak beyan etmeleri halinde, bu mükellefler nezdinde artırım yapılan yıllarla ilgili olarak katma değer vergisi incelemesi ve tarhiyatı yapılmayacaktır.

7-) GELİR (STOPAJ) VERGİSİNDE ARTIRIM; 

193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca hizmet erbabına ödenen ücretlerden vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanların, her bir vergilendirme dönemine ilişkin olarak verdikleri muhtasar beyannamelerinde yer alan ücret ödemelerine ilişkin gayrisafi tutarların yıllık toplamı üzerinden 2006 yılı için % 5, 2007 yılı için % 4, 2008 yılı için % 3 ve 2009 yılı için % 2 oranında hesaplanacak gelir vergisini, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar idareye başvurarak artırımda bulunmayı kabul etmeleri halinde, bu mükellefler nezdinde söz konusu vergiyi ödemeyi kabul ettikleri yıllara ait vergilendirme dönemleri ile ilgili olarak ücret yönünden gelir (stopaj) vergisi incelemesi ve tarhiyat yapılmayacaktır.

8-) İŞLETMEDE MEVCUT OLDUĞU HALDE KAYITLARDA YER ALMAYAN EMTİA, MAKİNE, TEÇHİZAT VE DEMİRBAŞLAR;

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları tespit edilecek rayiç bedeli üzerinden bir envanter listesi ile vergi dairelerine bildirmek suretiyle defterlerine kaydedebilmeleri mümkündür. Beyan edilen genel orana tabi makine, teçhizat, demirbaş ve emtiaların bedeli üzerinden % 10 oranı, indirimli orana tabi diğer makine, teçhizat, demirbaş ve emtiaların bedeli üzerinden tabi olduğu oranların yarısı esas alınarak katma değer vergisi ödenmesi gerekmektedir.

9-) KAYITLARDA YER ALDIĞI HALDE İŞLETMEDE BULUNMAYAN MALLAR VE KASA MEVCUDU; 

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, kayıtlarında yer aldığı halde işletmelerinde mevcut olmayan mallarını, aynı nev’iden mallara ilişkin cari yıl kayıtlarına göre tespit edilen gayrisafi kâr oranını dikkate alarak fatura düzenlemek ve her türlü vergisel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle kayıt ve beyanlarına intikal ettirdikleri takdirde geçmişe yönelik vergi cezası ve gecikme faizi uygulanmaz.

Ayrıca, bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2010 tarihi itibarıyla düzenleyecekleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarının bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebilirler. Bu şekilde beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında hesaplanan verginin ödenmesi gerekiyor.

10-) SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA BAĞLI TAHSİL DAİRELERİNCE TAKİP EDİLEN ALACAKLARA İLİŞKİN HÜKÜMLER;

2010/Kasım ve önceki aylara ilişkin olup bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce tahakkuk ettiği halde bu Kanunun yayımlandığı tarih itibariyla ödenmemiş olan; sigorta primi, emeklilik keseneği ve kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi, isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası primi, damga vergisi, özel işlem vergisi ve eğitime katkı payının borç asılları ile bu alacaklara ödeme sürelerinin bittiği tarihlerden bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen süre için TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın, bu Kanunda belirtilen süre ve şekilde ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer’i alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçiliyor.

11-) BAŞVURU VE ÖDEME SÜRESİ İLE ŞEKLİ;

Bu Kanuna göre ödenmesi gereken tutarların defaten veya ilk taksiti bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü aydan, Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı tahsil dairelerine ödenecek tutarları ise defaten veya ilk taksiti bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen dördüncü aydan başlamak üzere ikişer aylık dönemler halinde azami onsekiz eşit taksitte ödenmesi mümkündür.

Taksitle ödenmek istenmesi halinde, ilgili maddelerde yer alan hükümler saklı kalmak şartıyla, borçluların başvuru sırasında altı, dokuz, oniki veya onsekiz eşit taksitte ödeme seçeneklerinden birini tercih etmeleri gerekiyor. Taksitle yapılacak ödemelerde, ödeme tutarına aşağıdaki katsayı oranında bir ilave yapılması gerekiyor.

1) Altı eşit taksit için (1,05),

2) Dokuz eşit taksit için (1,07),

3) Oniki eşit taksit için (1,10),

4) Onsekiz eşit taksit için (1,15),

Kesinleşmiş borçlar için getirilen hükümlerden istifade etme fırsatı kaçırılmamalıdır. Matrah artırımı, pişmanlık, stok beyanı gibi konuların ise detaylı incelenmesini ve mali müşavirinizle görüşülerek karar verilmesini tavsiye ederim.

Şerif ARI

Yeminli Mali Müşavir