English

Şirketler gümrük ve ticaret bakanlığınca denetlenebilecektir

6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticaret şirketlerinin (anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit, kooperatif, kollektif ve komandit şirketleri) denetime tabi işlemelerin belirlenmesi ve bu işlemlerin denetlenmesine ilişkin “Ticaret Şirketlerinin Gümrük Ve Ticaret Bakanlığınca Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik” yürürlüğe girmiştir.

Denetime Konu İşlemler;

a) Kuruluş işlemleri,

b) Ticaret siciline tescil ve ilan işlemleri,

c) Ticaret unvanına ve işletme adına ilişkin işlemler,

ç) Ticari defterlere ilişkin işlemler,

d) Birleşme, bölünme ve tür değiştirme işlemleri,

e) Şirketler topluluğuna, bağlılığa ve hakimiyete ilişkin işlemler,

f) Genel kurulun çağrılmasına, toplanmasına, karar almasına, görevlerine ve yetkilerine ilişkin işlemler,

g) Yönetim organının oluşumuna, toplanmasına, karar almasına, sorumluluğuna, görev ve yetkilerine yönelik işlemler,

ğ) Denetçinin seçilmesine ilişkin işlemler,

h) Şirket sözleşmesinin değiştirilmesine ilişkin işlemler,

ı) Paya ve sermaye koyma borcuna ilişkin işlemler,

i) Menkul kıymet işlemleri,

j) Sermayenin artırılması, azaltılması ve tamamlanması işlemleri,

k) Finansal tablolara, yıllık faaliyet raporlarına ve yedek akçelere yönelik işlemler,

l) Kâr, kazanç ve tasfiye payına ilişkin işlemler,

m) Elektronik ve bilgi toplumu hizmetlerine ilişkin işlemler,

n) Sona erme ve tasfiyeye yönelik işlemler,

o) Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenleyici işlemlere konu işlemler.

Denetim Usulü;

Ticaret şirketlerinin işlemleri, Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi, Müfettişi ve Müfettiş Yardımcısı tarafından denetlenir.

Bakanlık, ticaret şirketlerinin denetimine, kendiliğinden veya ortakların ya da üçüncü kişilerin istem, ihbar ve şikayetleri üzerine karar verebilir.

Denetim çalışmaları, şirket merkezinde, gerektiğinde şubelerde ve ticari işletmede yapılabilir. Ticaret şirketiyle iştirak, hakim ya da bağlı şirket ilişkisi içinde olan ticaret şirketlerinin de denetime dahil edilmesi öngörülürse, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’ndan izin alınması gerekir.

Denetim Elemanınca Düzenlenecek Raporlar;

Ticaret şirketlerinin belli bir döneme ait işlemlerinin incelenmesi sonucu teftiş raporu; kamu adına soruşturmayı ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğinin öğrenilmesi durumunda yetkili makamlara bildirilmek üzere soruşturma raporu; bunların dışındaki konularda ise inceleme raporu düzenlenir. 

Denetlenenlerin Yükümlülükleri;

Ticaret şirketlerinin yönetim organlarının üyeleri, yönetimle görevlendirilen kişiler, komiteler ve şirket çalışanları; gizli dahi olsa yazılı veya elektronik ortamda tutulan her türlü defter, kayıt, dosya, tutanak ve belgeleri denetim elemanlarının talebi üzerine iki iş gününden az on iş gününden fazla süreyi geçirmeden vermekle, incelemelerine hazır bulundurmakla veya gerek görülmesi halinde tutanak karşılığında teslim etmekle, onaylı örneklerini vermekle, tutanakları imzalamakla, tüm bilgi işlem sistemini denetim amaçlarına uygun olarak açmakla, elektronik ortamda tutulan kayıtları okunabilir hale getirmekle, sözlü veya yazılı olarak sorulan hususlara ilişkin bilgileri ve cevapları vermekle, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde göstermekle, sayılmasına ve incelenmesine yardımcı olmakla, denetimin gereği gibi yürütülebilmesi için denetim elemanlarına görevleri süresince uygun bir çalışma yeri sağlamakla, gereken yardımı ve kolaylığı göstermekle ve diğer önlemleri almakla yükümlüdürler.

Denetim elemanlarınca istenilen defter, kayıt ve belgeler ile bunlara ilişkin bilgilerin süresinde verilmemesi veya eksik verilmesi ya da denetim elemanlarının görevlerini yapmalarının engellenmesi halinde bu fiillerden sorumlu olanlar denetim elemanlarınca yazılı olarak uyarılır. Uyarı yazısında, verilen süre içinde yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Kanunun 562 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacağı belirtilir. Söz konusu yazıyı tebellüğ etmekten kaçınan veya uyarı yazısına rağmen verilen süre içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında ise kamu adına soruşturma ve kovuşturma yapılması için soruşturma raporu düzenlenir.

Sonuç olarak, TTK’nda yapılan son değişikliklere rağmen yürürlükte olan birçok husus önemli para ve hapis cezalarına sebep olabilecektir. Üzücü durumlarla karşılaşmamak için TTK hükümlerine uyum konusunda dikkatli olunması gerektiğini önemle hatırlatırım.

Şerif ARI

Yeminli Mali Müşavir